Dorpscanon van Broek


Ontstaan van Broek als veenontginning

Broek mag zich een bijzonder dorp noemen. Een vaar(t)-dorp. In de vorm is nog de structuur te herkennen van de middeleeuwse ontginning. 

Het dorpsgebied is een combinatie van een bebouwingslint langs een dorpsvaart, met aan weerszijden een open polderlandschap met opstrekkende stroken verkaveling. Een dorpsvorm die in het verleden veel in Nederland voorkwam, maar nu vrijwel overal is verdwenen.Vroeger lag het gebied hier veel hoger, iets wat moeilijk voor te stellen is gezien de lage ligging nu. Er lag een meters dik hoogveen pakket. De ontginning van dit gebied is ter ha

Gedicht over de Broekstervaart

Twee gedichten over de Broekstervaart, van resp. Pieter Jelles Troelstra en Marije Roorda.

Broeksterfeart, wat bist dochs moai,
As’t dêr leist yn sêfte slomme,
Fan dat rûzjend grien omblomme,
Yn dyn bliere simmertoai.
Piter Jelles Troelstra, 1881

Wiet glânzget dyn lea yn ’t moanneljocht
fan sulver is dyn hier yn lange stringen,
dyn nachtflúster is in Panta Rhei foar
watst oerdei sjoen en heard hast.
Hoe’t it kloetsjen fan in fiskerman
jachterich feroare yn plesierfaren
litsto weisinke yn dyn kalme stream.
Oer

IJsclub Súdwide

Broek heeft een ijsclub die legendarisch is geweest vanwege het vaak als eerste organiseren van kortebaanwedstrijden.

Spaanse Boeven gevangen onder de kerktoren

In de begin periode van de 80-jarige oorlog zwierven er groepen Spanjaarden rond in het noorden. Vanuit Steenwijk trokken ze ook Friesland in en op een keer bereikten ze ook ons dorp. Er was op gerekend en waakzame dorpelingen overvielen de Spanjaarden en zetten ze gevangen. Het verhaal van deze gevangenneming is bewaard gebleven in een kroniek van Winsemius.

Klokkenroof

De Nederlandstalige tekst volg binnenkort.

Melkboot

De economische basis van Broek was eertijds de melkveehouderij. Het aantal bedrijven in het dorp bedroeg zo’n 30. Het merendeel bestond uit  "komelkerijen". Kleine bedrijfjes met een paar koeien, vaak zonder eigen land en afhankelijk van het pachten van land of van polderdijken voor gras en hooiwinning. Ze hielden het vee vaak het hele jaar op stal en moesten dus dagelijks gras aanvoeren. Dat gebeurde voor een groot deel met roeiboot. Ook werd er hooi gemaakt dat in een hooiberg naast/ bij huis werd opgeslagen. 


Naast een groot aantal kleine boeren waren er ook e

Melkboot Broek, levensader der economie

Voor de ruilverkaveling was Broek een levendig dorp met veel activiteiten op de Broekstervaart. Eén van de meest frequente activiteiten was de melkvaart. Dankzij die melkvaart en de economische betekenis van het melkvervoer zijn veel Friese vaarten ontstaan en in gebruik gebleven. De hedendaagse recreatievaart maakt volop gebruik van deze vroegere vaarwegen.

Opgetekend met behulp van het boek "Broek, it doarpke yn it wetterlân."

Kopziekte

Nederlandstalige tekst volgt.