Canons van de Friese dorpen en steden
NederlandsFries

Breeuwsma zathe

Breeuwsma zathe

Het is zomer 1696 en op de eerste boerderij aan de Kerckweg (Folsgeasterleane), onder een stralend zonnetje, wapperen twee grote vlaggen ten teken dat het feest is. Fettie Hayes Sinnema trouwt vandaag met Jentie Oeges Breeuwsma uit Sijbrandaburen. Vader Haye Lous Sinnema heeft een beste koe verkocht om er een groot feest van te kunnen maken.

Na de trouwdienst is het feest en Haye Lous zit tevreden om zich heen te kijken. Hij weet dat vanaf morgen er een nieuwe baas op de boerderij is en dat het een Breeuwsma boerderij zal worden. Hij heeft geen zoon en de oudste dochters zijn al getrouwd, dus is dit de beste oplossing.

De plaats waar de boerderij heeft gestaan

Het leven op het platteland is een zaak van hard werken en zo gaan de seizoenen en de jaren ongemerkt snel voorbij. Kermissen, dorpsfeesten, boelgoeden en trouwerijen zijn de hoogtepunten in een jaar. De trouwerij van Oege Jentjes Breeuwsma met Claeske Hogenbrug op 29 September 1748 is zo’n hoogtepunt. Een nieuwe boer op de boerderij en de geboorte van Jentje, Oege en Fedde zijn blijde gebeurtenissen.

Op 12 Mei 1800 trouwt hun zoon Fedde Oeges Breeuwsma, 45 jaar oud met Tjaltie Miedema, 21 jaar oud. Tjaltie bevalt op 2 Mei al van hun zoon Oege Feddes. De trouwerij kan daarom niet in de kerk plaatsvinden. Vader Oege Jentjes is kerkvoogd en kan van dominee gedaan krijgen dat de bevestiging van het huwelijk thuis op de boerderij kan plaatsvinden.

Nadat Fedde Oeges de nieuwe boer op Breeuwsma Zathe wordt, komen er nog 4 kinderen bij. Op drie en zestig jarige leeftijd gaat hij nog een keer met zijn buren Ruurd Freeks Abma en Jan Sybrens Walsweer naar het gemeentehuis om aangifte te doen van hun dochter Trijntje.

De dienstmeid van Fedde Oeges, Gerritje Lieuwes Bootsma, raakt zwanger van zoon Johannes. Fedde zorgt dat het stel snel trouwt en stuurt ze naar familie in Scharnegoutum. Hier wordt op 7 oktober 1841 Fedde geboren. Pake Fedde Oeges haalt ze echter ook snel weer naar Folsgare. Fedde Oeges overlijdt in 1844 op 89-jarige leeftijd en zijn zoon Klaas Feddes wordt de nieuwe boer op de Breeuwsma boerderij. Johannes wordt arbeider bij zijn broer. In 1855 komt de slagerij van Willem Sjerps Twijnstra in het dorp te koop. Johannes en Gerritje besluiten die zaak te kopen.

In Fryslân wordt de veestapel getroffen door de gevreesde longziekte. Bij sommige boeren overlijdt meer dan de helft van hun koeien. De boeren in Folgare krijgen hun deel van de ellende. Ook bij Klaas Feddes Breeuwsma openbaart zich de ziekte onder het vee. Hij weet het hoofd echter boven water te houden.

Na het overlijden van Klaas Feddes in 1870 wordt hij opgevolgd door zijn zoon Fedde Klazes die in 1858 is getrouwd met Leentje Ties Tijsma.

Begin 1882 breekt er brand uit in de boerderij. Gelukkig was het vuur snel onder controle maar het is toch een grote schadepost. De boerderij wordt weer opgebouwd. In december van hetzelfde jaar wordt de boerderij door de bliksem getroffen en staat opnieuw in brand. Deze keer is de schade enorm groot en de boerderij gaat plat. Er komt een afbraak-boelgoed. Kozijnen, deuren, blinden, een grote partij brandhout, karnmolen enz. komen onder de hamer. De boerderij wordt niet weer opgebouwd en Fedde Klazes en Leentje Ties vertrekken uit Folsgare. Het Breeuwsma tijdperk in Folsgare is voorbij.

Situering van de voormalige boerderij op de plaats waar nu het nieuwbouwplan van het dorp ligt

De Breeuwsma boerderij waar nu het nieuwbouw plan van Folsgare ligt.

Puinresten als stille getuige dat hier eens de boerderij stond

Tekst: Atse Bruin

Bewerking: Wytske Heida

Foto's: Atse Bruin

Tekst: © • Foto: © Atse Bruin

Dit venster maakt deel uit van de Canon van Folsgare. Klik hier om de hele Canon van Folsgare te bekijken.